۵ اوت ۲۰۲۵ - با افزایش چشمگیر استفاده از داروی محبوب ضد دیابت و کاهش وزن اوزمپیک (Ozempic)، نگرانی ها درباره عوارض جانبی آن نیز بیشتر شده است. یکی از این عوارض، کاهش «توده بدون چربی» بدن است؛ یعنی بخشی از وزن بدن که چربی نیست، مانند عضلات. این موضوع باعث شده برخی متخصصان نگران کاهش قدرت و حجم عضلات شوند.
تحقیقات جدید روی موش‌ها نشان داده است که کاهش حجم عضلات کمتر از حد انتظار است، اما قدرت عضلات ممکن است همچنان کاهش یابد. این یافته ها نشان دهنده نیاز فوری به مطالعات بالینی برای بررسی دقیق اثرات این داروها هستند.
دکتر کاتسو فونای، استاد تغذیه و فیزیولوژی تلفیقی در دانشگاه یوتا و نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «اگر واقعاً می خواهیم به افرادی که ممکن است دچار کاهش عضله شوند کمک کنیم، باید مطمئن شویم که واقعاً عضله از دست می دهند یا خیر. داده های ما در موش ها نشان می دهد که موضوع به آن سادگی که به نظر می رسد، نیست».
نگرانی درباره کاهش توده بدون چربی
محققان دریافتند که کاهش وزن ناشی از اوزمپیک باعث کاهش حدود ۱۰ درصداز توده بدون چربی بدن می شود. بیشتر این کاهش مربوط به عضلات اسکلتی نبود، بلکه از بافت‌هایی مانند کبد بود که اندازه اش تقریباً نصف شد. آن‌ها تأکید کردند که باید بررسی شود آیا چنین تغییراتی در اندازه اندام ها در انسان نیز رخ می دهد و آیا این تغییرات خطراتی به همراه دارند یا خیر.
دکتر ران هی چوی، پژوهشگر تغذیه در دانشگاه یوتا و نویسنده ی همکار این مطالعه گفت: «کاهش اندازه اندام هایی مانند کبد که از نظر متابولیکی فعال هستند، بخشی طبیعی از کاهش وزن سالم است. در انسان و موش، افزایش یا کاهش وزن می تواند اندازه اندام ها را تغییر دهد بدون اینکه عملکردشان مختل شود».
دکتر تاکویا کاراساوا، پژوهشگر فوق دکترا در برنامه پزشکی مولکولی دانشگاه یوتا نیز گفت: «احتمالاً کاهش توده بدون چربی که مشاهده شده است، یک عارضه جدی نیست».
اندازه عضله همیشه نشان دهنده قدرت نیست
برخی از عضلات اسکلتی در موش‌ها حدود 6 درصدکوچک تر شدند، اما این مقدار برای توضیح کل کاهش توده بدون چربی کافی نبود. برخی عضلات دیگر اصلاً تغییر اندازه نداشتند. محققان گفتند: بخشی از کاهش عضله ممکن است بازگشت به حالت اولیه باشد؛ چون افزایش چربی معمولاً باعث افزایش عضله هم می شود، زیرا بدن برای حرکت نیاز به تلاش بیشتری دارد. بنابراین کاهش چربی می تواند باعث کاهش عضله شود بدون اینکه کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.
نکته جالب اینجاست که وقتی محققان قدرت عضلات موش‌ها را اندازه گیری کردند، متوجه شدند که در برخی عضلات، قدرت کاهش یافته بود، حتی اگر اندازه آن ها ثابت مانده بود. در عضلات دیگر، قدرت تغییری نکرده بود. هنوز مشخص نیست که داروهای کاهش وزن در انسان ها چه تأثیری بر این تعادل دارند.
نگرانی برای سالمندان و نیاز به مطالعات انسانی
کاهش احتمالی قدرت عضلات در اثر مصرف اوزمپیک می تواند برای افراد بالای ۶۰سال نگران کننده باشد، زیرا آن ها در معرض خطر بیشتر کاهش عضله و کاهش تحرک هستند. دکتر فونای افزود: «از دست دادن عملکرد فیزیکی نه تنها کیفیت زندگی را کاهش می دهد، بلکه پیش بینی کننده طول عمر کوتاه تر نیز هست».
محققان هشدار دادند که نباید نتایج این مطالعه را مستقیماً به انسان تعمیم داد، زیرا نحوه افزایش و کاهش وزن در انسان و موش متفاوت است. در انسان، چاقی معمولاً با کاهش فعالیت بدنی همراه است، اما موش ها با افزایش وزن کمتر دچار کاهش فعالیت می شوند. همچنین موش های این مطالعه به دلیل رژیم پرچرب چاق شدند، در حالی که چاقی در انسان دلایل متنوعی مانند ژنتیک، تغذیه، خواب و سن دارد.
نیاز به آزمایش های بالینی گسترده تر
محققان تأکید کردند که نتایج این مطالعه نشان دهنده ی نیاز جدی به آزمایش های بالینی در انسان است، به ویژه در زمینه قدرت عضلات. دکتر کاراساوا گفت: «هنوز نیاز زیادی به تأیید این یافته ها در انسان وجود دارد».
دکتر فونای همچنین اضافه کرد: «آزمایش های بالینی باید نه تنها کاهش توده بدون چربی، بلکه تغییرات در قدرت عضلات را نیز بررسی کنند؛ نه فقط برای اوزمپیک، بلکه برای داروهای جدیدی که در سال های آینده وارد بازار خواهند شد. در سه تا پنج سال آینده داروهای کاهش وزن زیادی وارد بازار می شوند، و در آزمایش های بالینی نه تنها باید به کاهش توده بدون چربی، بلکه به عملکرد فیزیکی نیز توجه شود».
او در پایان گفت: «یافته های ما بسیار جالب هستند، اما این ها داده ها پیش بالینی هستند. ما به داده هایی از انسان ها نیاز داریم».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250805/Weight-loss-with-ozempic-may-weaken-muscles-even-when-size-remains-stable.aspx